11. Van de Kapelweg bij Giethoorn naar de Meenthebrug bij Kalenberg

11. Van de Kapelweg bij Giethoorn naar de Meenthebrug bij Kalenberg

11e Etappe Havezatenpad. Van de Kapelweg bij Giethoorn naar de Meenthebrug bij Kalenberg. (22,5km)

5 – 12 – 2025

Het kwart voor negen als ik in mijn eentje begin aan de rechte 4,5 kilometer lange Kapelweg. Saak geeft er de voorkeur aan om even door Giethoorn te lopen. Zo vaak komt ze er niet en het is best leuk om daar zo nu en dan even een kijkje te nemen.
Kortom ik moet mij deze hele route in mijn eentje redden en dat vind ik geen straf. Want ook al is de weg bijna zo recht als een liniaal, ik loop wel heerlijk in de vrije natuur en pal langs de Thijssengracht: eerst langs de linker oever en na anderhalve kilometer langs de rechteroever. Liep ik eerst vooral langs landerijen, na mijn oversteek zie ik achter de gracht een groot natuurgebied dat behoort bij het Nationaal Park Weerribben – Wieden. In dit natuurgebied bevindt zich de Otterskooi,  de grootste eendenkooi van Europa (30 hectare). De kooi is genoemd naar de vroegere eigenaar Sjoerd Otter. Het is één van de vier eendenkooien die Natuurmonumenten in De Wieden beheert.
Om zoveel mogelijk eenden te vangen, moest het in en buiten de kooi rustig zijn. Dit is bij wet vastgelegd. Om de eendenkooi werd een cirkel getrokken met het midden van de kooi als middelpunt. Binnen die cirkel mag niemand, behalve de eigenaar, handelingen verrichten die de eenden verstoren of verjagen.
De afpalingscirkel heeft een vreemde straal, in dit geval 1130 meter. Dat komt omdat destijds in Rijnlandse roedes werd gerekend (1 roede = 3,765 meter). De eendenkooiker paalde de stiltezone af met ’kooipalen’ of borden.
De eendenkooien in De wieden worden tegenwoordig alleen nog opengesteld voor excursies en voor het ringen van vogels. Tijdens de trekperiode worden de eenden gevangen, geringd voor onderzoek en weer vrijgelaten.
De cultuurhistorische waarde is voor Natuurmonumenten een belangrijke reden om de eendenkooien in stand te houden. Anderzijds is de rust in en rond de kooien voor de natuur erg belangrijk. Kooibossen (het bos rondom een eendenkooi) kunnen zich ongestoord ontwikkelen. Zo kan er een jungle van oude bomen en een wirwar van kamperfoelie en hop ontstaan. Maar helaas zie ik daar niks van.

En dan loop ik na 4,5 km plotseling tegen het Giethoornsche Meer aan, het enige natuurlijke meer in de hele omgeving. Flagellanten moeten zich hier rond 1200 gevestigd hebben in het eerste Giethoorn. Het waren middeleeuwse boetelingen die zichzelf in het openbaar geselden met zwepen of touwen om boete te doen voor hun zonden en Gods genade af te smeken. Ze trokken in groepen door het land, soms met het idee dat ze zo de pest konden wegjagen, en werden ook wel ‘geselbroeders’ genoemd. Ze waren vooral actief aan het eind van de middeleeuwen (van de 13e tot de 15e eeuw). Doordat het gebied natter werd trokken de bewoners verder naar het oosten tot aan het huidige Giethoorn.

Ik loop een kilometer langs de oever van het meer en zie midden in het water en klein eilandje. Het is de Voornpol. Het eilandje werd steeds kleiner door de invloed van wind en water. Maar in 2010 zijn er maatregelen genomen en begint het eiland weer wat te groeien.
Hierna loop ik even langs de Slibkolk, die de verbinding vormt tussen de West Steenentocht  (zo heet die vaart) en het Giethoornsemeer. Ik steek eenmaal bij de Oeverweg de West Steenentocht over en kom even later bij de Blokzijlseweg.

Na vijfhonderd meter kom ik over de Riete en loop nadat ik een steil trappetje ben afgelopen langs deze vaart naar Muggenbeet, bekend van het Hotel- Restaurant Geertien. Citaat: ‘Dit hotel was vroeger een trefpunt van turfstekers, handelaren, schippers , vissers , boeren en rietsnijders. In het verleden werd de turf , die met bokken en vlotten werden aangevoerd in Muggenbeet overgepakt in manden. Dat scheelde mandgeld (waarschijnlijk een soort belasting) in Blokzijl. Wat gebleven is, is de bruine gelagkamer uit 1825  met het opkamertje voor intieme (zakelijke) besprekingen.’ Ik kan me voorstellen dat de schrijvers van het wandelboekje dat ‘zakelijke’ er bij gezet hebben, want anders geeft het inderdaad te denken.
Muggenbeet heeft zijn naam te danken aan het en klein beekje en is een verbastering van het Oudsaksische “mücken beecke” wat “kleine beek” betekent. Het heeft dus niets te maken met het grote aantal muggen in het gebied. 

Hierna kom ik weer op de Blokzijlseweg en sla voor de brug over de Roomsloot rechtsaf. Ik ben hier eerder langs gekomen en weet dat ik straks in de buurtschap Nederland kom. Ik loop langs rietvelden en griendbossen en zie aan de overkant van het water een soort veenweidepolder.

Met de nodige slingers en slagen kom ik in Nederland dat oorspronkelijk vooral bewoond werd door veenwerkers en vaarboeren. Die laatste term kende ik niet, maar dat zijn boeren die hun landerijen alleen maar per boot kunnen bereiken. Tot eind jaren vijftig was er geen wegverbinding en was de buurtschap alleen over het water te bereiken.

En dan loop ik een paar kilometer over het Kooibomenpad, dat langs de Heer van Diezenvaart loopt. Deze vaart verbindt de Roomsloot met de Kalenbergergracht. Deze vaart is een schakel in de vaarverbindingen vanaf Blokzijl door De Weerribben naar de Friese waterwegen. De vaart is vernoemd naar Frederik Lodewijk Christiaan graaf van Rechteren Limpurg (met een p).Deze woonde vanaf 1775 tot aan zijn dood in 1814 op de Eese, een landgoed met (jawel) een havezate.  Omdat Eese uitgesproken werd als iese, werd de Heer van de Eese vaart, de Heer van Diezenvaart.
Lopend langs de vaart, die door het hoge riet nauwelijks te zien is, kom ik bij de mooie vogelkijkhut die ik natuurlijk even beklim. Ik heb van daaruit een prachtig uitzicht over de Weerribben

Ik loop daarna nog anderhalve kilometer verder langs de vaart en sla bij de Kalenbergergracht linksaf. Hier begint ook de bewoning. De mensen die wonen aan de zuidkant van de gracht kunnen daar alleen maar lopend , op de fiets of met de boot komen. Daar moet je van houden, maar er zijn zo te zien genoeg mensen die dat leuk vinden. Aan de andere kant van de gracht kun je wel met de auto komen via de weg Kalenberg Zuid en de Heuvenweg.


Ik blijf de Kalenbergergracht een klein wonder vinden, als je weet dat deze al rond 1200 is gegraven in een moerasachtige omgeving. Met de beperkte middelen van toen, moet dat een enorme klus zijn geweest. Ik geniet van de leuke huisjes en kleine oude boerderijtjes en alleen daarom is het al leuk om er langs te lopen. Op de Kalenbergergracht zie ik vandaag geen enkel bootje, maar dat is zomers wel anders.
Eenmaal bij het centrum van Kalenberg steek ik de Kalenbergergracht over via een hooghout, een brug die hoog over het water heen loopt. Deze bruggen waren vroeger hoog genoeg voor de turfpramen en nu voor de niet al te grote recreatievaartuigen. Maar deze brug kan ook nog open voor wat grotere vaartuigen.

Daarna passeer ik ’t Lokaal: ‘Dit voormalige kerkje is gebouwd in 1881. Tot 1958 was Kalenberg en dus ook de kerk alleen via het water of via een smal schelpenpaadje bereikbaar. Tijdens een kerkdienst lagen er dan ook heel wat bootjes. De kerk heeft het tot 2004 volgehouden. In 2005 werd het gebouw verkocht en na een verbouwing in 2007 in gebruik genomen als horeca- en expositieruimte’.

Ik loop door Kalenberg en kom daarna op het Kalenbergerpad, dat al snel een fietspad wordt. Het twee kilometer lange pad loopt prachtig door de natuur en het is een lust om daar langs te lopen. Ik passeer de Kloosterkooi, een gerestaureerde eendenkooi die helaas alleen maar op afspraak te bezichtigen is. Gelukkig is het Laarzenpad, dat even verderop begint, op het broedseizoen na wel voor iedereen toegankelijk.

Na het niet al te beste fietspad kom ik uit op de Hoogeweg. Driehonderd meter naar links heb je Café De Weerribben, maar daar kom ik niet langs. Het Havezatenpad gaat naar rechts. Wel kom ik langs Spinnekopmolen De Wicher, die hier in 1981 is gebouwd om het water in de Weerribben op peil te houden. De molen heeft een draaibaar bovenhuis. Maar niet het draaibare, maar de vorm van de molen heeft bijgedragen aan de naam spinnekopmolen. Net als een spin heeft de molen in verhouding een kleine kop en een brede romp. Langs de Hoogeweg staan een paar prachtige pittoreske huisje en ook eentje bij De Wicher. Ze ogen ontzettend knus, maar veel ruimte zul je er niet in hebben.

Vlak daarna kom ik langs een Tjasker. Deze piepkleine molentjes werden gebruikt om een hoekje land droog te houden, maar ook om de petgaten, die gebruikt werden om er veen uit te halen, zo droog mogelijk te houden.

Na nog een klein bruggetje kom ik over de Vlodderbrug die over de vaart De Flodder (met een F) ligt. Hierna moet ik linksaf over een grasveldje en een parkeerplaats met een kanosteiger. Daarna loop ik verder over een fietspad, dat twee kilometer lang langs De Flodder loopt. Een van de betekenissen van flodder is veenbagger. Ook slijk en slib worden aan flodder gekoppeld. Gezien de moerasachtige omgeving lijken dat geen verkeerde verklaringen.

Na nog een stukje Woldlakeweg kom ik langs een visvijver en even later bij het Kanaal Steenwijk – Ossenzijl. Dit kanaal vormt een duidelijke grens tussen de Weerribben en de glooiende stuwwal van Steenwijkerwold. Ik sla linksaf. In het kanaal zijn een aantal FUP’s aangebracht (Fauna Uittreed Plaatsen). Dieren die in het water zijn gevallen (vooral reeën denk ik) kunnen hier weer uit het water klimmen. Een mooie voorziening. Na anderhalve kilometer kom ik bij de Meenthebrug. Ik steek daar het kanaal over en zie even verderop ons busje al staan. Op naar huis.

Back to Top